Experts en Rituelen

Op een foto van Maurice Boyer in NRC*Next van vrijdag 12 maart jongstleden zie ik de kop van de boor, die de Noord-Zuidmetrolijn moet gaan boren. Het is een enorm ding, zeker zo’n 5 a 6 meter in doorsnee. De kop lijkt een beetje op een zes-spaaks wiel. Op elke spaak zie ik een soort blokken zitten, waarvan ik vermoed dat het de beitels zijn die straks de grond weg gaan klauwen wanneer het wiel – de boorkop – langzaam ronddraait. Die koppen zijn alle rood geverfd net als de buitenste rand van het wiel, dat verder menie-wit van kleur is. Wat ik zie is in mijn perceptie een en al wetenschap en wiskunde, menselijk vernuft dat in deze technische hoogstand tot uitdrukking komt.

Minder technisch zijn de bordjes die op de boorkop geplaatst zijn. Er staan woorden op als ‘sAturn’, ‘dura vermeer’, ‘zublin’, ‘noord|zuidlijn’ en nog een bord met een onleesbaar woord, alle begeleid door een symbool dat het beeldmerk zal zijn van de bedrijven die horen bij de woorden. Net onder de as, bijna in het midden van de onderste helft van de boorkop valt een groot rood vlak op met daarop het woord ‘Noortje’. (Een beetje onder dit rode vlak weggevallen, is een bijna net zo grote vlag te zien, met daarop een lichtblauw blok en de letters N in datzelfde lichtblauw en een rode Z.)

In een enorme, bunker-achtige betonnen ruimte staan een paar mannen voor de boorkop. Drie van hen staan links voor de installatie opgesteld. Twee van hen dragen fluoriserend oranje hesjes en een van hen een fluoriserend groen hesje. Tegenover hen, ter rechter zijde voor de boorkop staat een man alleen. Hij draagt een hes in de oranje versie. Alle vier mannen dragen een bouwhelm. Hun houding heeft iets formeels: hun voeten iets van elkaar, hun armen gestrekt naast hun lichaam. Op de foto is voor mij niet uit te maken waar zij naar kijken. Alles tezamen levert mij een beeld op dat vergelijkbaar is met militairen die – zij het slordig – in de houding staan.

Tegen het midden van de denkbeeldige cirkel die de vier mannen vormen aan, staat een persoon, waarvan ik op de rug gezien niet kan opmaken of het een man of een vrouw is. Deze persoon draagt ook een bouwhelm. Onder de helm zie ik een kapsel van grijze haren, met een lengte tot over de kraag van de kleding. Maar anders dan een felgekleurd veiligheid-hes draagt deze figuur een grijs gewaad dat lijkt op een lange poncho; het valt de figuur tot halverwege de kuiten. Opvallend is een driehoek van waarschijnlijk een breed lint, dat op de schouders van de figuur te zien is. Het leiblauw van het lint is ondergrond van een v-vormig wit-rood motief dat lijkt op bebladerde takken van een plant. De figuur heeft met de rechterhand een voorwerp beet dat lijkt op een 40 centimeter lange steel met aan het uiteinde daarvan een donker voorwerp dat ik het best kan omschrijven als de borstel van een wc-borstel: het heeft die vorm en omvang. De bewegingsonscherpte suggereert dat de figuur zwaait met dit voorwerp, en er lijkt rook uit het voorwerp te komen.

Het bijschrift van de foto luidt:”Amsterdam. Deken Ambro Bakker zegent de boor ‘Noortje’ onder de binnenstad van Amsterdam. Volgende week begint aannemer Saturn met het boren voor de Noord-Zuidmetrolijn. Zonder dit ritueel boren de Duitse tunnelexperts geen centimeter.”